Konferencja prasowa Alternativa 2013Wystawa jest wynikiem współpracy pomiędzy Instytutem Sztuki Wyspa, Instytutem Historii Sztuki UG.ALTERNATIVA 2013
Dyrektor Artystyczna: Aneta Szyłak
Zespół kuratorski: Aneta Szyłak, Solvita Krese, Maks Bochenek, Jacek Friedrich (konsultacje naukowe), Hubert Bilewicz (program edukacyjny),
Oficjalne otwarcie 24 maja 2013, godzina 20.00
Wystawa czynna od wtorku do niedzieli od 11 do 18
25 maja – 6 października
Alternativa poszukują nowych dróg dla sztuki i jej roli społecznej. Zostały zainicjowane w 2010 roku przez Instytut Sztuki Wyspa na dawnych terenach Stoczni Gdańskiej jako praktyka ulokowana w określonym miejscu i czasie. Program ukierunkowany jest na ustanowienie trwałej, dynamicznej, opartej na wiedzy oraz politycznie zaangażowanej praktyki artystycznej i kuratorskiej. Jest to program składający się z międzynarodowych wystaw sztuki, wydarzeń artystycznych, publikacji i spotkań. Poprzez program wydawniczy łączy lokalne tradycje robotniczej, artystycznej i aktywistycznej historii Gdańska z globalnymi dyskursami myśli o roli sztuki we wspólnotach współczesnego społeczeństwa.
WYSTAWA GŁÓWNA
HALA 90B
DO JUTRA! IDEOLOGIE PRZESTRZENI MIASTA I TAKTYKI JEGO ZAMIESZKANIA
Artyści: Dario Azzellini & Oliver Ressler, Mirosław Bałka, Seline Baumgartner, Kadambari Baxi, Johanna Billing, Anders Bojen & Kristoffer Ørum, Eriks Bozis, Łukasz Bugalski, Valdis Celms, Anouk De Clercq, Maureen Connor, Lisa Enzenhofer & Anna Resch (Lendlabor), Lawrence Abu Hamdan, Maros Krivy, Ewa Kruszewska & Aleksandra Polisiewicz, Suzanne Lacy, Zbigniew Libera, MML Studio, Katrina Neiburga, Ewa Partum, Cora Piantoni, Roman Polański, Katarzyna Przezwańska, Maja Ratyńska, Martha Rosler, Maciej Salamon, Jacek Staniszewski, Stanza, Jakub Szczęsny, Ginta Tinte Vasermane oraz Julita Wójcik.
Idea
Miasto nigdy nie jest skończone. Przekształcanie miasta zawsze związane jest z myśleniem futurystycznym. A to, które sobie wyobrażamy zapewne nie będzie tym, w którym będziemy mieszkać. Miasto wpływa na wszystkie aspekty naszego życia – zamieszkanie, zatrudnienie, sposoby spotkania, życie polityczne, zdobywanie wiedzy. Zespół kuratorski podejmuje niezwykle skomplikowane zadanie połączenia narzędzi sztuki współczesnej, architektury, urbanistyki i nauk historycznych, wiedzy praktycznej i teoretycznej, aby rozpocząć wraz z mieszkańcami rozmowę o tym, co oznacza planowanie miasta. Buduje przepływy pomiędzy istniejącą dokumentacją historyczną i jej współczesną translacją na obiekty sztuki.
Kontynuując zadania Alternativa, których pole wiedzy w latach ubiegłych organizowane było wokół pojęć takich jak forma potoczna (Estrangement), Praca i Wypoczynek, archiwum (Wyspa. Teraz jest Teraz) czy Materialność, podejmujemy w kolejne zadanie przyjrzenia się miejskim futurologiom planistycznym.
Biorąc Gdańsk jako punkt wyjścia i obiekt studiów, ale nie ograniczając się do niego, wystawa Do jutra! podejmuje zagadnienie planowania miejskiego jako manifestacji myślenia ideologicznego. Przebudowa miasta to całkowita przebudowa rzeczywistości, przestrzeni przebywania, polityki, spotkania, odpoczywania czy zdobywania wiedzy. Począwszy od XIX wiecznej defortyfikacji Gdańsk był obiektem zrealizowanych i niezrealizowanych planów modernizacyjnych, które odzwierciedlały gwałtowne niekiedy zmiany polityczne. Ten specyficzny case study jest więc dla nas okazją do zapoczątkowania szerokiej dyskusji na temat tego co to znaczy zmienić miasto? I co miasto znaczy? Jak palimpsestyczny kompozyt śladów historii, jej odtwarzania i reprezentowania wpływa na miasto jako znaczenie? Jakie są tego narzędzia? Jak my dzisiaj je zmieniamy? O ile może to być proces w większym stopniu włączający mieszkańców?
Wystawa jest wynikiem współpracy pomiędzy Instytutem Sztuki Wyspa, Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego, Katedrą Urbanistyki Politechniki Gdańskiej oraz innymi instytucjami kulturalnymi i naukowymi Gdańska, wraz z artystami, którzy dokonają odtworzenia, krytycznej analizy, artystycznej transformacji i interpretacji planów miejskich oraz makiet budynków i niezrealizowanych planów urbanistycznych. Interesują nas one jako swoiste dokumenty myślenia o mieście i nadawania mu znaczenia. Znaczenia te, wynikające z rozwoju myśli urbanistycznej ale też dominujących ideologii, porządków politycznych i ekonomicznych będziemy oglądać z perspektywy dzisiejszego doświadczenia miasta i jego potencjału wynikającego z lokalizacji i tego, co o nim już pomyślano.
W DNIU OTWARCIA ALTERNATIVA ZAPRASZAMY NA PERFORMANS TANIEC MASZYN
Idea: kolektyw MML [Gilles Lepore, Maciej Mądracki, Michał Mądracki]
Choreografia: MML i Rafał Dziemidok
Taniec: Rafał Dziemidok
Muzyka: Igor Kłaczyński
„Taniec Stoczni” w swojej koncepcji zderza minione utopie z rzeczywistością historycznej i symbolicznej przestrzeni Stoczni Gdańskiej. Inspiracją do stworzenia tańca były codzienne czynności praktykowane w ramach wykonywanych przez stoczniowców zawodów a ich tłem obecny, rozchwiany stan lokalnego przemysłu, poddanego zmiennym kolejom współczesnego rynku.
Inspirując się opracowaniami amerykańskiego badacza Franka Gilbretha (1868 -1924), autora naukowej metody analizy elementarnych ruchów roboczych, MML posłużyło się skonstruowanym na potrzeby produkcji modelem - czarnym pomieszczeniem w białą kratę zachowującym układ proporcji Modulora - opracowanego przez Le Corbusiera w 1942 roku kanonu miar i wielkości stosowanych w jego opracowaniach architektonicznych.
Obiekt umożliwił autorom precyzyjne przestudiowanie ruchów roboczych oraz ich skatalogowanie za pomocą wideo i form graficznych, Pozwoliło to stworzyć rodzaj słownika, inwentarza figur stoczniowych, który posłużył jako baza do stworzenia choreografii. Opracowany we współpracy z tancerzem i choreografem Rafałem Dziemidokiem, prototypowy solowy układ jest syntetyczną kompozycją wybranych, zoptymalizowanych nie w celach ekonomicznego lecz estetycznego wyrazu codziennych sekwencji ruchów. Stworzona poprzez obserwację terenów dawnej Stoczni oraz doświadczenia pracujących tutaj ludzi, choreografia jest nie tylko archiwum fizycznejj i motorycznej pamięci Stoczni Gdańskiej, ale także próbą emocjonalnej, niewerbalnej komunikacji z obecnym stanem niestabilności.
CZYTELNIA ALTERNATIVA 2013
Wystawa główna Alternativa 2013 posiada kącik czytelniczy, stworzony z myślą o refleksji nad problematyką miasta. Można tu przysiąść i zapoznać się z publikacjami na miejscu, zrobić notatki, skorzystać z Internetu. Dla czytelników poszukujących w architekturze busoli, przygotowaliśmy zestaw klasycznych manifestów architektonicznych, od Loosa przez Le Corbusiera po Petera Zumthora. Solidną reprezentację otrzymały pozycje z zakresu miejskich ruchów partycypacyjnych. Osobną półkę naszej czytelni, poświęcamy nurtom dotąd nie dość docenianym i kontrowersyjnym, jak modernizm późnego Gomułki, czy klasycyzująca architektura III Rzeszy. Czytelnia czynna jest codziennie, w godzinach funkcjonowania wystawy.
Opiekunem merytorycznym czytelni jest Radosław Orzeł
PROGRAM EDUKACYJNY
Wychodząc z założenia, że prawo do miasta mają jego mieszkańcy, zaś przestrzeń miejska, w szczególności przestrzeń publiczna, jest przestrzenią zarówno wolności, jak również etycznej odpowiedzialności, ideą przewodnią inicjatyw edukacyjnych w ramach festiwalu Alternativa jest porządkowanie przestrzeni miejskiej przez podmioty demokratyczne. Sztukę postrzegamy bowiem jako inicjatorkę i wehikuł zmiany społecznej, zwłaszcza w obszarze działań miastotwórczych, gdzie bierny mieszkaniec-użytkownik ma szansę przekształcić się w aktywnego uczestnika przemian miejskich oraz świadomego i kreatywnego obywatela. Towarzyszące festiwalowi działania artystyczno-edukacyjne mają na celu tworzenie alternatywnej mapy miasta poprzez rewitalizowanie kulturowe obszarów marginalizowanych, na drodze aktywnych negocjacji, przede wszystkim z ich z mieszkańcami, w przekonaniu o potencjale kreacyjnym, lecz także interwencyjnym oraz krytycznym działań artystycznych. Wymiar edukacyjny festiwalu w najszerszym zakresie służyć ma zatem rozwojowi kapitału społecznego oraz pielęgnowaniu pamięci historycznej.
W ramach programu edukacyjnego zaplanowano: oprowadzanie kuratorskie, spotkania przy
wybranych obiektach wystawowych, wykłady edukacyjne, dyskusje panelowe, wycieczki edukacyjne, warsztaty edukacyjne dla młodzieży szkolnej, warsztaty edukacyjne dla 60+ oraz projekcje filmowe.
Kuratorem programu edukacyjnego jest Hubert Bilewicz
Partnerem programu edukacyjnego jest Kolonia Artystów (logo)
Zapraszamy do śledzenia na bieżąco kalendarza wydarzeń na: www.alternativa.org.pl, www.wyspa.art.pl
Polecamy też strony fb Instytutu Sztuki Wyspa oraz Alternativa
PROGRAM TOWARZYSZĄCY
Konrad Pustoła, WIDOKI WŁADZY Gdańsk
15-30 czerwca 2013
Projekt Widoki władzy opiera się na potraktowaniu fotografii jako wehikułu pozwalającego wszystkim chociaż na chwilę przyjąć punkt widzenia tych nielicznych, którzy mają realną władzę. Jest to seria fotograficznych przedstawień widoków z okien gabinetów najważniejszych / najbardziej wpływowych ludzi uprzednio realizowanych w Warszawie, Krakowie i Zielonej Górze a teraz także w Gdańsku. Punkt widzenia, zawsze traktowany jako wyznacznik statusu społecznego jest jednocześnie bezpośrednim źródłem informacji o świecie zewnętrznym podczas czasu pracy. Co widzą z okien swoich gabinetów ludzie, którzy mają władzę polityczną, ekonomiczną, symboliczną? Wybrane fotografie widoków z okien polityków, przedsiębiorców, ludzi mediów, kultury i gwiazd po będzie można zobaczyć w podanych dniach na gdańskich billboardach a także na stronie internetowej
Program realizowany we współpracy z Fundacją Bęc Zmiana i Instytutem Kultury Miejskiej
WIRTUALNA STREFA EKONOMICZNA
Projekt w przestrzeni miejskiej podczas Jarmarku Dominikańskiego
Witualna Strefa Ekonomiczna to Laboratorium materializacji możliwych scenariuszy (pomysłów) dla przyszłych pokoleń: projekt stara się znaleźć odpowiedź na pytanie: jak zmaterializować sposoby życia, które są jeszcze przed nami? Jak urzeczywistnić te utopijne wyobrażenia w skali mikro laboratorium sztuki? Prowadzący postarają się urzeczywistnić niematerialne wyobrażenia o przyszłości, tak aby stały się namacalne i żywe, w ograniczonych ramach laboratorium sztuki. Przy współudziale berlińskiego duetu artystycznego Koebberling i Kaltwasser, powstanie naukowe laboratorium poświęcone skali mikro materializacji i eksperymentowania ze scenariuszami dla przyszłych pokoleń. Laboratorium zostanie oparte na cyklach seminarium / warsztatów, stanowiących przestrzeń wymiany wiedzy, międzynarodowego grona artystów i intelektualistów, którzy w praktyczny sposób spróbują poradzić sobie z problemami dotyczącymi uwarunkowań życia w przyszłości, realizując potencjalne mikroscenariusze dla przyszłości. Próbowanie tych scenariuszy odbędzie się na wyselekcjonowanej grupie odbiorców, na których te nowe "sposoby życia" mogą być testowane w małej skali, dyskusji, testów i oceny.
Performance i warsztaty mają trwać w sierpniu 2013 r. Wszystkie akcje zakładają włączenie publiczności w zaplanowane działania artystyczne. Działania te w zamierzeniu będą nawiązywać do kontekstu ludycznego targowiska, zwyczajowych rytuałów ulicznego handlu, nieformalnych sposobów aranżowania transakcji kupna-sprzedaży. Nie zależy nam oczywiście na sprzedaży, ale na wciągnięciu widzów i turystów w alternatywną ekonomiczną grę. Obiekt architektoniczny zaprojektowany przez Natalię Romik i Macieja Czeredysa będzie funkcjonalnie dostosowany do działań artystycznych.
Projekt edukacyjno-społeczny Jakuba Szredera to strefa ekonomicznej wyobraźni, którą jako żywą wypustkę Festiwalu Alternativa umieszczony na Jarmarku św. Dominika. Sam Jarmark jest corocznym świętem ulicznego handlu, atrakcją, która ściąga do centrum Gdańska rzesze turystów. Projekt usytuuje się wewnątrz tego największego w regionie Bałtyku miejskiego targowiska, przekształcając go od środka wedle zasad alternatywnej ekonomii. Nasze stoisko będzie ośrodkiem sztuki żywej, w którym grupa polskich i międzynarodowych artystów będzie eksperymentować z
W programie:
- Jesper Alvaer i Isa¬bella Gro¬seova, per¬for¬mance Liquid Level¬ling Mar¬sha Brad¬field, rese¬arch arty-styczny Atten¬tion Eco¬no¬mies of St. Domi¬nic Fairs
- Warsz¬taty z Seba¬stia¬nem Cichoc¬kim w ramach Wol¬nego Uni¬wer¬sy¬tetu War¬szawy, Wszyst¬kie rze-czy, które kie¬dyś wie¬dzia¬łem ale któ¬rych nie potra¬fię sobie teraz przy¬po¬mnieć.
- Poga¬danka z Jan¬kiem Sową w ramach Wol¬nego Uni¬wer¬sy¬tetu War¬szawy, Skąd się biorą pie¬nią-dze? Krótki kurs kre¬atyw¬nego zadłu¬ża¬nia.
- Heath Bun¬ting, insta¬la¬cja i per¬for¬mance Iden¬tity Swap Mar¬ket Stall
- Folke Koeb¬ber¬ling, insta¬la¬cja Tages Fil¬liale
- Poga¬danka z Ewą Majew¬ską w ramach Wol¬nego Uni¬wer¬sy¬tetu War¬szawy, Nie¬wi¬dzialna praca kobiet, na przy¬kła¬dzie pra¬cow¬nic stoczni Gdań¬skiej. Wystawa, roz¬mowa, wspo¬mnie¬nie.
- RELAX Stu¬dios, insta¬la¬cja i per¬for¬mance You pay but you don’t agree with the price
- Poga¬danka z Micha¬łem Kozłow¬skim, Skąd się bie¬rze war¬tość czyli o co wła¬ści¬wie cho¬dziło bro¬da-temu filo¬zo¬fowi z Tre¬wiru?
- Jacek Nie¬goda, insta¬la¬cja i per¬fo¬mance Warsz¬tat Sepa¬ra¬cji Kolorów
Kuratorem programu jest Jakub Szreder
Pokaz filmu Karoliny Breguły Fire-Followers
2013
czas: 48:46 min
Fire-Followers to opowieść o malowniczym mieście na północy Europy. Ze względu na dużą ilość drewnianej architektury przez wieki miasto regularnie płonęło. Nowoczesne metody pozwoliły zabezpieczyć je przed pożarami, dzięki czemu jego mieszkańcy wreszcie mogą żyć wolni od obawy, że w każdej chwili może nadejść kolejna katastrofa. Mimo to nie opuszcza ich strach.
Na ustach wszystkich jest historyk sztuki, który uważa, że powracające systematycznie niszczycielskie pożary trawiące zasoby muzealnych magazynów stały się naturą lokalnej sztuki i do dzisiaj warunkują jej prawidłowy rozwój.
Mieszkańcy miasta podejrzewają, że historyk sztuki prowadzi tajną organizację mającą na celu wywołanie pożarów, które pochłoną historyczne dzieła. Uważa się, że zagrożone są muzea, galerie
i prywatne kolekcje sztuki. Mieszkańcy miasta zaczynają wnikliwie obserwować swoje otoczenie. Obcy stają się dla nich intruzami, każde odbiegające od normy zachowanie grozi posądzeniem
o najgorsze, wszystko zdaje się być niewyjaśnionym i niebezpiecznym zdarzeniem.
Bezustanne wypatrywanie katastrofy sprawia, że tracą umiejętność trzeźwej oceny rzeczywistości. Nie ma żadnych dowodów na istnienie i działalność organizacji, której wszyscy się boją. Mimo to narasta strach i paranoja, rzucając cień na spokojne życie miasta.
scenariusz i reżyseria: Karolina Breguła
zdjęcia: Robert Mleczko
dźwięk: Weronika Raźna
mix: Nicolas Bredin
scenografia: Patrycja Rabińska
montaż: Stefan Paruch
produkcja: Aleksandra Wojtaszek/touchFILMS i Atlas Sztuki
Film został częściowo sfinansowany ze środków pochodzących ze stypendium MKiDN. Partnerzy: Instytut Polski w Sztokholmie, Instytut Polski w Paryżu, Instytut Adama Mickiewicza.
O KURATORACH Alternativa 2013
Aneta Szyłak - kuratorka i teoretyczka sztuki. Współzałożycielka, a obecnie Dyrektor Artystyczna Instytutu Sztuki Wyspa - działającego na terenach dawnej Stoczni Gdańskiej, platformy intelektualnej dla współczesnej kultury wizualnej. Wiceprezeska Fundacji Wyspa Progress, Dyrektor Artystyczna Alternativa. Jej projekty charakteryzują się poszukiwaniem wnikliwych odpowiedzi na pilne i istotne problemy współczesności poprzez metody praktyki ulokowanej. Wśród najważniejszych jej projektów znajduje się Materialność [2012 z Arne Hendriksem, Ines Moreira i Leire Vergara], Buildings and Remnants [2012, z Ines Moreira], Praca i Wypoczynek [2011] Estrangement (2011, 2010, z Hiwą K), „Na Okrągło 1989- 2009“ (Hala Stulecia, Wrocław, 2009), Kolekcja niemożliwa (Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk 2008), Chosen (Digital Art Lab w Holon, Izrael, 2006, wspólnie z Galit Eilat), Ewa Partum: Legalność przestrzeni (Instytut Sztuki Wyspa, Gdańk 2006), zbiorowego projektu You won’t Feel a Thing: On Panic, Obsession, Rituality and Aneasthesia (Kunsthaus Dresden, 2006). Jej wcześniejsze projekty obejmują m.in. Strażników Doków (Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk 2005), Palimpsest Muzeum (Łódź, 2004), BHP (Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk 2004) i Architectures of Gender (Sculpture Center, Nowy Jork , 2003). Wykładowczyni renomowanych uczelni, w tym Uniwersytetu Kopenhaskiego czy nowojorskich: Bard College, New School University, Queens College i NYU; jako wizytująca profesor pracowała w Akademie der bildende Kunste w Moguncji. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską Curating Context. The Palimpsest w ramach Curatorial/Knowledge na Goldsmiths College w Londynie oraz na Uniwersytecie Kopenhaskim.
Solvita Krese - art curator and critic based in Riga. From 2000 she is director of Latvian Centre for Contemporary Arts (LCCA). Since 2009 she has initiated and curated annual Contemporary Art Festival Survival kit. She is curator of number of large scale international exhibitions – Mobile museum (2007), Urbanologic (2007), Archeology of reality (2006), Trassepassers. Contemporary art from 80ties at National Art museum in Riga (2005), The body in Baltic photography , Berlin (2005), Latvian participation at the 26th Bienal de São Paulo biennale (2004), co-curator of exhibition Faster than history , Kiasma, Helsinki (2004), re:public , Riga (2003). She is among initiators and co- organizers of two large scale transnational art projects and research platforms: republicart ( 2003 -2005) – that explores and promotes interventionist and activist practices of public art and transform (2005-2008) – a research on political and artistic practices of institutional critique.
Maks Bochenek – absolwent Historii Sztuki na Uniwersytecie Gdańskim i Muzealniczych Studiów Kuratorskich na Uniwersytecie Jagiellońskim, doktorant Historii Sztuki na Uniwersytecie Gdańskim i wykładowca w katedrze Intermediów Gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Kurator w Instytucie Sztuki Wyspa w Gdańsku. Krytyk sztuki. Współzałożyciel bloga „Modelator”, kurator wystaw takich jak Schoenberg! w IS Wyspa w Gdańsku, Re-Designing the East w VKW w Stuttgarcie, Nauczyciele – Sokrates u Duchampa w IS Wyspa w Gdańsku. Publikował m.in. w Obiegu , Visual Communication , Springerin.
Hubert Bilewicz - historyk sztuki, nauczyciel akademicki. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Kilkanaście ostatnich lat uczył w gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Skończył historię sztuki (Uniwersytet Warszawski) i muzealnictwo (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu). Odbył podyplomowe studia w Ośrodku Badań nad Tradycją Antyczną Uniwersytetu Warszawskiego. Jest także absolwentem podyplomowych studiów pedagogiki zdolności i twórczości UMK w Toruniu, gender studies na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz queer studies. Zajmował się zagadnieniami architektury 19. i pierwszej połowy 20. wieku. Interesował się również pedagogiką artystyczną oraz pograniczem sztuki i edukacji. Obecnie bada dzieje gdańskiego środowiska artystycznego po 1945 roku. Interesują go zwłaszcza rozmaite (artystyczne i pozaartystyczne) uwikłania sztuki. Jest autorem kilkudziesięciu artykułów naukowych, redaktorem książki o architekcie Włodzimierzu Padlewskim oraz współautorem podręcznika sztuki dla gimnazjum.
Dr Jacek Friedrich - absolwent historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, pracownik Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. W swej działalności naukowej skupia się na badaniu związków pomiędzy sztuką a polityką, ideologią, życiem społecznym. Autor ponad 100 tekstów naukowych i popularno-naukowych publikowanych w kraju i za granicą, w tym kilku książek m.in.: Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1995 (2 wyd.1997); Neue Stadt in altem Gewand. Der Wiederaufbau von Danzig 1945-1960, Böhlau Verlag, Köln-Weimar-Wien 2010; Walka obrazów. Przedstawienia wobec idei w Wolnym Mieście Gdańsku, Słowo/Obraz/Terytoria, Gdańsk 2013 (w przygotowaniu). Pomysłodawca i współautor wystawy i katalogu: Niechciane dziedzictwo. Różne oblicza architektury nowoczesnej w Gdańsku i Sopocie, Centrum Sztuki Współczesnej „Łaźnia“, Gdańsk 2005.
Radosław Orzeł - dziennikarz, redaktor portali kulturalnych. Od 2010 roku zawodowo związany z Instytutem Sztuki Wyspa. Współautor audycji radiowej Numery pierwsze. Członek grupy poetyckiej Wars oraz konceptu muzyczno-wizualnego Projekt 2 sztuki. Laureat ogólnopolskiego konkursu Gazety Wyborczej Moje 20 lat wolności, zorganizowanego z okazji rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 r.
WYDAWNICTWA
W serii Alternativa Editions proponujemy Państwu wydawnictwa książkowe, przewodniki oraz rozmaite druki związane z festiwalem i miejscem, w którym się on odbywa.
Redaktor naczelny Alternativa Editions: Krzysztof Gutfrański
Zespół Redakcyjny Alternativa Editions 2013
Aleksandra Grzonkowska, Judson Hamilton, Adam Mandziejewski, Katarzyna Żelazek. Aneta Szyłak, Mirosław Wójcik.
Projekt graficzny festiwalu i publikacji: Tomasz Bersz i Marian Misiak | berszmisiak.com
Do tej pory ukazały się:
Klaman , red. K. Gutfrański, Gdańsk 2010.
Przewodnik Alternativa 2011, red. K. Gutfrański i zespół redakcyjno-kuratorski, Gdańsk 2011
Alternativa.Antologia: Praca i wypoczynek, red. K. Gutfrański, Gdańsk 2012
Przewodnik Alternativa 2012, red. K. Gutfrański i zespół redakcyjno-kuratorski, Gdańsk 2012
Alternativa.Antologia: Estrangement, red. F. Recchia, Gdańsk 2012
Alternativa.Antologia: Uniezwyklenie, red. F. Recchia, Gdańsk 2012
Alternativa.Antologia: Materialność, red. K. Gutfrański i kuratorzy wystawy, Gdańsk 2012
Ewa Partum, red. Aneta Szyłak i Ewa Małgorzata Tatar, Gdańsk 2012
ORGANIZATOR ALTERNATIVA
Fundacja Wyspa Progress / Instytut Sztuki Wyspa
www.wyspa.art.pl
Instytut Sztuki Wyspa założony w 2004 roku i prowadzony przez Fundację Wyspa Progress w Gdańsku, ulokowany na dawnych terenach Stoczni Gdańskiej jest niekomercyjną instytucją o międzynarodowym profilu, zajmującą się zagadnieniami współczesnej kultury artystycznej, prowadzoną przez organizację pozarządową. Jego charakter i koncepcja programowa wyrasta bezpośrednio ze specyfiki miejsca, w jakim jest ulokowana, jego historii i tradycji z jednej strony oraz projektowanej przyszłości, z drugiej. Mając w pamięci wiele nietrafnych projektów rewitalizacyjnych w Europie, twórcy Instytutu przykładają krytyczne narzędzia praktyczne i teoretyczne dla oceny następujących wokół zjawisk.
Ambicją i misją Instytutu Sztuki Wyspa jest spełniać stymulującą intelektualnie i artystycznie rolę dla terenów postoczniowych, wpisując się swoim programem w dyskusję na temat ich historycznej roli, łącząc je z dziejami niezależnych ruchów artystycznych Gdańska oraz współczesną, innowacyjną praktyką artystyczną. Z tego też powodu projekt działa dwukierunkowo, reprezentując z jednej strony interes kultury, z drugiej zaś szeroko rozumiany interes publiczny, współtworząc wraz z innymi aktorami zmiany: mieszkańcami, pracownikami, artystami, instytucjami nową, dynamiczną, kreatywną i współczesną społeczność dzielnicy Młode Miasto.
Wyspa spełnia ważną rolę mediacyjną w procesie kształtowania nowego wizerunku tej części miasta. Program Instytutu zakłada wyrazistą kontekstualizację podejmowanych działań w wymiarze społecznym, historycznym, publicznym i estetycznym. Instytut stanowi i będzie stanowić laboratorium relacji społecznych nowej dzielnicy Gdańska.
Równolegle do wystawy głównej Alternativa można oglądać następujące wystawy w INSTYTUCIE SZTUKI WYSPA
CELEBRACJA
Andrzej Karmasz
Podstawą projektu jest wybuch sztucznych ogni przy czerwonym chińskim słowie Shuitubufu.
Wyraz ten składa się z czterech ideogramów wśród których znajdują się znaki wody i ziemi. Shuitubufu to stan obcego który nie jest ani z ‘tej’ wody ani z tej ziemi. Sytuacja ta jest manifestacją niezaaklimatyzowania, celebrowaniem niedogodności związanych ze zmianą miejsca, zmianą mentalnego położenia. Zjawisko Shuitubufu będące konsekwencją przemieszczania moglibyśmy określić jako przeszkodę dla tych, którzy pragną błyskawicznie przystosować się do nowego miejsca. Tutaj jest ono jednak powodem do świętowania, stanem właściwym i pożądanym.
Spełnienie i ekscytacja powodowana jest zmianą miejsca. Pokonywaniem dystansu pomiędzy
przestrzeniami symbolizowanymi poprzez nieodczytywalne terytoria, miejsca niewskazane, czy miejsca błyskawicznego pobytu. Projekt jest celebracją niechęci do przystosowywania się do istniejących wzorów kultury, które paradoksalnie mogą być nieczytelne generując jedynie szum. Jest próbą pozbycia się ustalonych kulturowo schematów i uwalniania nowych systemów zachowań
w zawieszeniu się pomiędzy, w rytuale przejścia bez przechodzenia.
KU IDEI MIASTA DIALOGICZNEGO. STOCZNIA GDAŃSKA – MŁODE MIASTO
Jacek Dominiczak, Katarzyna Krakowiak oraz Pracownia Projektowania Wnętrz Miejskich
Wydział Architektury i Wzornictwa. Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
Ku Idei Miasta Dialogicznego
Znikają obrazy miast kluczowe dla zrozumienia ich wyjątkowości. Znika możliwość pamiętania miejskich historii poprzez autentyczność miejsc w których się wydarzała. Zgodnie z oficjalnymi planami zacierane są stare układy ulic, burzone są stare budynki i przemysłowe hale, przewracane są dźwigi i suwnice, łamane parkowe drzewa, wyrywane z ziemi bruki i szyny. Wszystko to dzieje się pod naporem radykalnej doktryny urbanistycznej, której wyobraźnia obsesyjnie nakręcana jest schematyczną czystością miejskich rozwiązań drogowych. Ta sama doktryna daje zupełną wolność architekturze, nie oczekując od niej żadnych kontynuacji lokalnej specyfiki miast i ich miejsc.
W konsekwencji tych poglądów unikalne niedawno miasta stają się głównymi promotorami
globalizacji i w zawrotnym tempie produkują urbanistyczną magmę nie-miejsc (Marc Auge).
Potrzeba zmiany tej urbanistycznej doktryny, bo dewastuje przestrzeń publiczną miast. Miasto
potrzebuje przestrzeni opartych nie tylko o ideę sprawności funkcjonalnej, ale o zrównoważoną wartość dialogu. W Pracowni Projektowania Wnętrz Miejskich gdańskiej ASP pracujemy nad
urbanistycznymi i architektonicznymi rozwiązaniami dla Miasta Dialogicznego.
Stocznia Gdańska → Młode Miasto
Projekt Stocznia Gdańska → Młode Miasto, będąc częścią prac nad ideą Miasta Dialogicznego,
dedykowany jest terenom postoczniowym w Gdańsku. Pracujemy nad poszukiwaniem dwóch
kluczowych alternatyw: urbanistycznej i architektonicznej. W miejsce drogi Nowa Wałowa (w planie miejskim projektowanej w formie wielopasmowego zbiorczego kanału ruchu samochodowo-tramwajowego) proponujemy urbanistyczną ideę ruchu pojazdów rozproszonego w miejskich ulicach, które pozwala na naturalne przemieszanie ruchu pieszego, samochodowego, tramwajowego i rowerowego przy równoczesnym przyznaniu pierwszeństwa pierwszemu z nich. W miejsce nowomodernistycznych rozwiązań architektonicznych eksponujących globalne technologie i mody budowania, proponujemy rozwiązania wynikłe ze studiów nad specyfiką przestrzeni wnętrz miejskich starej Stoczni (ta część na wystawie od czerwca 2013).
Pracownia Projektowania Wnętrz Miejskich Wydział Architektury i Wzornictwa. Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku: Daria Bolewicka, Natalia Buczkowska, Magdalena Czechowska, Aleksandra Dziedzińska, Anna Kalwajtys, Weronika Karcz, Anna Karwowska, Katarzyna Krajewska, Jolanta Kwarciak, Joanna Lipka, Anna Malinowska, Magdalena Mellin, Katarzyna Mieczkowska, Aleksandra Piotrowska, Aleksandra Rychlińska, Daria Skoczylas, Tomasz Skrobun, Paulina Skrodzka, Katarzyna Stuczyńska, Anna Wieczorek
Moderatorzy projektu: Jacek Dominiczak (prowadzący pracownię), Katarzyna Krakowiak (asystentka programu)
Strona projektu:
SUUR-SUOMI / WIELKA-FINLANDIA
Dorota Nieznalska
Suur-Suomi / Wielka-Finlandia to praca zgłębiająca temat przemocy w kontekście fińskiej Wojny Domowej (Suomen Sisällissota) z 1918 roku. Traumatyczne przeżycia obu stron konfliktu przez lata kształtowały fińską tożsamość narodową i wpływały na ikonograficzny oraz symboliczny wymiar sztuki komemoratywnej, upamiętniającej zwycięstwo konserwatystów (Białej Gwardii) nad socjalnymi demokratami (Czerwoną Gwardią).
Poprzez analizę wybranych zagadnień Suomen Sisällissota m.in. terroru Białych i Czerwonych, postaci bohatera narodowego Carla Gustafa Mannerheima oraz jego „Przysięgi na Miecz” (Miekkavalapuhe) z 23.02.1918 roku, czy idei Wielkiej Finlandii, Dorota Nieznalska interpretuje wątki współczesne, skupiając się na analizie pomników heroicznych powstałych krótko po zakończeniu działań militarnych w latach 1920 – 1934: monumenty z Lempäälä, Lahti, Kokkola, Oulu, Joensuu.
Tłem dla powstania instalacji jest miasto Tampere, odgrywające szczególną rolę podczas Wojny Domowej. To właśnie tam znajduje się jeden z „pomników zwycięstwa” (Vapaudenpatsas) który poprzez swoją symboliczną treść i polityczny wydźwięk wzbudził podczas jego odsłonięcia największe kontrowersje.
Powrót ideologii nacjonalistycznych do sporów politycznych współczesnej Europy wywołuje pytania o sposoby konstruowania ikonografii narodowej oraz eksploatację słów, wizerunków i symboli w nowym kontekście geopolitycznym.
Autorski projekt Nieznalskiej jest pracą krytyczną. Instalacja składa się z dwóch obiektów rzeźbiarskich oraz światła i dźwięku. Zaprezentowany zostanie również krótki film zawierający fotografie oraz materiały archiwalne zgromadzone podczas jej pobytu w Helsinkach.
Badania oraz realizacja części projektu: Suur-Suomi / Wielka-Finlandia powstały dzięki stypendium pobytowemu HIAP (Helsinki International Artist Programme) w Helsinkach w roku 2011 oraz 2012.
Praca wizualna pt.: Suur-Suomi / Wielka-Finlandia zrealizowana została w kontekście rozprawy doktorskiej, pt.: Przemoc jako manifestacja władzy. Próba poszukiwania kodu wizualnego tożsamości narodowej w kontekście historycznego wydarzenia, jakim była Wojna Domowa w Finlandii w 1918 roku.
SUBIEKTYWNA LINIA AUTOBUSOWA
Wycieczka „ogórkiem” po Stoczni
Stocznia - jedna z największych atrakcji Gdańska – jest niedostępna, przez długi czas ogrodzona murem, obecnie stanowi wielki plac budowy. Subiektywna Linia Autobusowa otwiera ją i nadaje jej ponownie cechy przestrzeni publicznej. Zobacz warsztat pracy Lecha Wałęsy, Bramy na Drodze do Wolności, dawną salę BHP i Dyrekcję Stoczni, Stocznię Cesarską, pochylnie, Halę U-bootów i miejsce, w którym Wałęsa przeskoczył mur stoczniowy! Posłuchaj subiektywnej historii tego miejsca opowiedzianej ustami naocznych świadków - naszych Przewodników - Stoczniowców. Z roku na rok widać, jak tkanka materialna Stoczni kurczy się w błyskawicznym tempie. Tym bardziej ważne i pilne jest, abyśmy tam byli.
Subiektywna Linia Autobusowa to autorski projekt Grzegorza Klamana, w którym dawni pracownicy Stoczni Gdańskiej oprowadzają po swoim miejscu pracy, jego gospodarczej, politycznej a przede wszystkim osobistej, subiektywnej historii. Za każdym razem 33 pasażerów rusza w podróż historycznym „ogórkiem” poznając na nowo byłą Stocznię Gdańską.
Linia umożliwia zwiedzanie dawnego warsztatu Lecha Wałęsy. Warsztat można też zwiedzać, wchodząc pieszo bramą historyczną. Grzegorz Klaman zainicjował jego udostępnienie jako propozycję zbadania napięcia pomiędzy autentycznością muzeum in-situ a potrzebą upamiętnienia miejsc historii politycznej poprzez materializację, „urzeczowienie” historii.
Informacja/rezerwacja: sla@wyspa.art.pl , tel. 512 055 176
Projekt powstaje dzięki wsparciu finansowemu Miasta Gdańska oraz dzięki uprzejmości firm: Stocznia Gdańsk SA, Drewnica Development i Baltic Property Trust.
ZARZĄD FUNDACJI:
Grzegorz Klaman : Prezes Fundacji
Aneta Szyłak: Wiceprezes Fundacji
ZESPÓŁ ALTERNATIVA 2013:
Aneta Szyłak: dyrektor artystyczna Alterativ, dyrektor Instytutu Sztuki Wsypa
Maks Bochenek: kurator i główny producent
Krzysztof Gutfrański, Alternativa Editions
Mirosław Górczyński: archiwum i fundraising
Aleksandra Grzonkowska: koordynacja publikacji, produkcja wystaw
Radosław Orzeł: redakcja strony internetowej i public relations
Małgorzata Zamorska i Zuzanna Malicka : biuro organizacyjne
Wolontariusze i stażyści
PRZYDATNE INFORMACJE
Godziny otwarcia wystaw:
wtorek - niedziela 12-19
WSTĘP WOLNY
Adres:
Doki 1/145 B
80-958 Gdańsk
Młode Miasto (dawne tereny Stoczni Gdańskiej)
Dojazd:
Tramwaje:
przystanek Plac Solidarności: 7, 8, 10, 97
Autobusy:
Kierunek Jana z Kolna (zajezdnia): 108, 112, 118, 120, 123, 151, 154, 167, 168, 175, 186, 189, 367
Kierunek Wałowa, przystanek Łagiewniki: 130, 178, 184, 384
Autobusy z Portu Lotniczego w kierunku Dworca Głównego: 210 (linia dzienna), N3(linia nocna)
Gdańsk posiada bogatą sieć połączeń lotniczych, w tym bezpośrednie połączenia do Alesund, Amsterdam, Barcelony, Bergen, Berlina, Birmingham, Bristolu, Cork, Doncaster-Sheffield, Dortmundu, Dublina, Dubrownika, Edynburga, Eindhoven, Frankfurtu, Glasgow, Goteborgu, Hamburga, Haugesundu, Kolonii, Kopenhagi, Kristiansand, Leeds, Liverpoolu, Londynu, Malmo, Manchesteru, Mediolanu, Monachium, Oslo, Paryża, Rijeki, Rzymu, Salzburg, Splitu, Stavanger, Sztokholmu, Trondheim, Turku i Zadaru, a także do największych miast Polski.
Na trasie z Gdańska/Gdyni obsługiwane są także połączenia do Helsinek, Nynashamn, Karlskrony, oraz Rostoku.
Redakcja broszury:
Aleksandra Grzonkowska, Aneta Szyłak, Mirosław Wójcik, Katarzyna Żelazek
Identyfikacja wizualna festiwalu:
Tomasz Bersz, Marian Misiak, berszmisiak.com
Projekt graficzny broszury:
Julia Porańska
Zdjęcia:
Dzięki uprzejmości artystów oraz archiwum Fundacji Wyspa Progress
WIĘCEJ INFORMACJI
www.wyspa.art.pl
www.alternativa.org.pl
Informacje dla prasy oraz rezerwacja przewodników:
Radosław Orzeł, pr-wyspa@wyspa.art.pl
Wiadomości
