Zwyczaje liturgiczne na Kaszubach
Kalendarz liturgiczny, rok kościelny ukształtowały się odmiennie od roku astronomicznego i zaczynają się adwentem.
Schyłek jesieni, zima, sztormy, ochłodzenie uniemożliwiają rybakom pracę. Ta przymusowa przerwa w połowach sprzyja otwarciu się na wartości i przeżycia, które niesie zaczynający się rok liturgiczny.
Adwentus znaczy nadejście. Adwent jest czasem modlitwy i skupienia, rozpoczyna się cztery niedziele przed świętami Bożego Narodzenia. W świątyniach zawiesza się jałowcowe wieńce ozdabiane czterema świecami. Mniejsze wianki albo stroiki kładzie się na stole w gościnnej izbie.
Wieczorami wsie i osiedla kaszubskie przemierzają grupy chłopców z szopką. Dawniej wędrowaniem z małą sceną Bożego narodzenia zajmowali się też dorośli.
W adwencie można też spotkać grupy młodzieńców przebranych za zwierzęta, wyposażonych w budzące grozę maski. Ci nie śpiewają kolęd, za to krzyczą, hałasują, zaczepiają i szturchają wszystkich napotkanych. W ostatnim tygodniu adwentu ubierają się w strój "Gwiazdki" i już z większą powagą odwiedzają domy śpiewając kolędy i pastorałki.
Zdarza się też, że zabierają od rodziców zamówienia na wręczenie podarków i sugestie, które dzieci należy ukarać i wystraszyć, a które pochwalić i nagrodzić. "Gwiazdka" budzi bowiem naturalny lęk, który rodzice wykorzystują, chcąc uzyskać posłuszeństwo dzieci.
Przedstawione zwyczaje adwentowe, w porównaniu z innymi regionami w Polsce, prezentują się dość skromnie. Na plan pierwszy wysuwa się na Kaszubach ta warstwa zwyczajowa, która pochodzi wprost z praktyki Kościoła - roraty, postanowienia adwentowe, spowiedź.